Pontedeume, retrato dunha vila

Segundo unha nova que publica La Voz de Galicia, na comarca do Eume celebrarase o día 20 deste mes un campionato provincial de caza do raposo ao que acudirán 700 cazadores. Ao remate da cacería, os participantes xantarán nun coñecido restaurante da zona.

Non confundir ao raposo co personaxe xusticieiro da literatura e dos cómics que liamos de pequenos. Se algún paralelismo se quere establecer deberíase pensar máis nun negro personaxe obsesionado con outro tipo de xustiza, a que provén dun ente superior.

Non é casual que sexa Pontedeume o lugar elexido para dar caza ao raposo. A nosa localidade non é allea a esta especie que tanto se prodiga nos últimos anos. Quen máis e quen menos tivo algún encontro (ou encontronazo) con este mamífero. Pero nunca ninguén se propuxo organizar unha batida para lle dar caza. Que sexan 700 os aspirantes a facerse coa codiciada peza pode levar a algúns a retrotraerse no tempo e rememorar épocas pasadas de persecucións implacabeis, dende o imperio romano ata a nosa guerra cívil. Persecucións que non lograron erradicar do noso territorio esta arcaica especie.

O raposo este ten unha facilidade envidiábel para adaptarse ao seu hábitat. Cando por motivos sociais ou ambientais debe mudar de parroquias, axiña escruta o territorio e delimita unha zona de influencia á que os seus inimigos teñen o acceso restrinxido, gozando de grande influencias entre a fauna do lugar. O seu comportamento segue un ritual que, non por repetido, é menos efectivo. Unha vez localizada a presa esta é aillada do seu entorno, introducida no templo, e sacrificada en aras da perpetuación da estirpe.

Entre as súas dotes para manexarse comodamente entre os seus conxéneres fai gala de diversos atributos.

Destaca a súa cola de 35 cm de longo. Ademais é moi peculiar porque posúe unha glándula que segrega un líquido de olor forte y desagradábel.

En xeral permanece solitario pero pode vivir con dúas ou tres femias.

A cópula do raposo soe durar uns 30 minutos.

Na cultura tradicional considérase ao raposo un animal moi astuto. Cualidade esta fundamental para a pervivencia do exemplar.

Os rapaciños do colexio Couceior Freixomil xa teñen un novo centro despois de que o seu fose anegado polas augas subterráneas.

Xa dixemos nestas páxinas que chamarlle módulos a este tipo de construción non é máis que unha forma de ocultar unha palabra máis acorde coa realidade:barracón ou caseta. Como ninguén discute xa que terán que pasar aí todo o curso escolar, preguntámonos se é xusto que os nenos deban habituarse tan cedo ás privacións que a nosa sociedade ten a ben dispensarnos en materias de primeira necesidade, como é o caso do ensino ou da sanidade.

Hai malintencionados que xa din que este modelo de caseta comercialízase baixo o nome de Guantánamo. Nós non cremos que os pequenos pasen tanta calor cando chegue a época estival, se ben é certo que estas construcións atraen en grande cantidade as radiacións solares. Aínda tendo en conta que os expertos vaticinan aumentos considerabeis das temperaturas por mor do cambio climático, nunca chegarán aos valores acadados na illa caribeña. Tampouco nos consta que vaian ser obrigados a vestir un mandilón laranxa.Por iso dende aquí pedimos tranquilidade aos pais.

A directora dun instituto de Mijas foi denunciada por unha avogada por retirar un belén do centro escolar. A denuncia basease nun "trato vexatorio contra o cristianismo".

Considera esta avogada que estes feitos supoñen malos tratos psíquicos contar os crentes. Pobres rapaces que, por se non abondase coa tortura que lles inflixen os mestres de filosofía, teñen que aturar coa insoportábel visión dun neno como eles expulsado do instituto. Non se di se este rapaz, chamado Xesús, xa estaba apercibido anteriormente pola directora e se xa tiña sobre si varias faltas de orde ou comportamento. O que non se comprende é como esta orde de alonxamento inclúe aos pais que acompañaban a Xesús no berce. A historia relata claramente como estes proxenitores xa foran expulsados anteriormente e como tiveron que asentarse en Belén baixo a ameaza de ver morrer ao seu fillo. Porén, estes pais non amosaron solidariedade con outras familias que si viron como os seus fillos foron pasados a coitelo sen seren advertidos por aqueles. Claro que con estes antecedentes non sería aventurado pensar na clase de neno que era ese tal Xesús.

A maldade dos crentes foi unha constante na historia da relixión. A madre (non biolóxica) Teresa de Calcuta atreveuse a dicir que a SIDA era un xusto castigo para un comportamento sexual incorrecto. Nunca especificou, por outra parte, cales eran os correctos. Cabe pensar que coñecementos sobre a materia non posuía. De posuilos, non debería.

Volvendo ao caso da avogada, di na súa denuncia que "el laicismo no se impone a fuerza de coacciones y prohibiciones, ni tratando de lavar los cerebros de la ciudadanía con imposiciones y menosprecio, burla y escarnio de valores morales y símbolos religiosos". Non parece esta defensora da relixión a máis indicada para condenar as imposicións e prohibicións habida conta que as ideas relixiosas foron moito máis aló das simples prohibicións, que aplicaron as execucións ao longo da historia, pasada e presente. Moitas das vítimas da guerra civil das que falabamos nesta mesma páxina foron sinaladas polos índices de certos cregos que decidiran aplicar con rigor o mandato divino de librar a España do ateísmo.

Moito nos tememos que esta aventaxada alumna do xuíz Garzón vai poñer contra as cordas ao goberno francés acusándoo de atentar contra as raíces cristianas e culturais dos rapaces franceses que se ven privados de practicar a relixión dentro dos liceos. Debería comprender esta señora que o laicismo tenta evitar males maiores aos xoves que se poden atopar en situacións difíciles de compaxinar coas súas crenzas. imaxinémonos que o tal Xesús fose axusticiado na cadeira eléctrica hai 5o anos en lugar de ser crucificado. Sería posíbel levar unha cadeira eléctrica ao pescozo en lugar dunha cruz?

A letrada iletrada tamén pide unha orde de alonxamento contra a directora co fin de evitar que poda achegarse a algún menor crente, á vez que tacha o seu comportamento de kafkiano e malvado. Preguntámonos como Deus non impide semellante maldade nesta docente e buscamos a resposta en Epicuro:

"Está disposto deus a previr a maldade e non pode?. Entón non é omnipotente.

Pode facelo e non quere? Entón é malévolo.

É capaz e ademais está disposto? Entón de onde vén a maldade?

Non é capaz nin tampouco está disposto? Entón por que chamalo Deus"

Non é potestade desta avogada a inxerencia nos asuntos privados como o son a crenzas ou descrenzas das persoas, máis ben é unha actitude xeralizada entre os fanáticos relixiosos. Lembramos o caso dun crego lonxevo de Pontedeume e con grande carisma entre a freguesía, que prohibíu a unha muller utilizar a píldora anticonceptiva a risco de acabar coa súa vida de se quedar preñada. Ou un día de Entroido, na rúa Real da vila, un rapaz disfrazado de Xesús arrastrando unha cruz. Case acaba sacrificado por unha beata, mestra dun colexio relixioso, que a emprendeu a paos co pobre nazareno. Polo visto, o ideario dun colexio relixioso non ten cancelas; pola contra, os colexios públicos non poden ser laicos.

Cando unha persoa padece delirios, chámaselle loucura; cando son multitude, chámaselle relixión.

(Ler a noticia completa en El País)

Son necesarias as referencias para non perder o norte, para distinguir entre o conveniente e o prexudicial. Ao igual que as utopías, que aínda conscientes de que hoxe o son, mañá serán realidades, hai que fomentalas para evitar que a vida se nos transforme nunha carga pesada cando deberíamos ser hedonistas no bo sentido do termo; naquel que nos leve a disfrutar da natureza, da sociedade, da cultura, do xantar e do folgar.

Na páxina do colectivo FUSQUENLLA faise un alegato a favor dun modelo de vila que teña ao individuo como protagonista esencial e a cuxo servizo a cidade debería estar. Un movimento que engloba a moitas cidades europeas e que busca un tipo de comunidade emprazada arredor de pequenas vilas nas que os cidadáns se sintan ao seu gusto, na que existan prazas para relacionarse, tendas á vella usanza, cafeterías acolledoras, teatros, cines, paisaxes, artesáns, recoñecemento das tradicións gastronómicas...

A nosa vila podería ser un deses modelos se os intereses e desidias dos eumeses non fosen por outros derroteiros. Temos prazas (sucias e mal coidadas), paisaxes (a punto de desaparecer), rúas típicas (noxentas), edificios con historia (que se caen a cachos), tradición gastronómica, cafeterías (que só serven para ver partidos de fútbol). É unha vila ben situada, tanto no que se refire ao entorno que a acolle como á proximidade doutras cidades importantes. Segue sendo tranquila a pesar do caótico tráfico que suporta.

Pero non é un modelo de vila e leva camiño de perder a súa personalidade. A procura dese modelo é unha exixencia moral. Non repectamos o medio ambiente, non buscamos infraestruturas nin medios de transporte ecolóxicos, non valoramos a necesidade da cultura como forma de acadar unha maior calidade de vida, expoliamos a nosa paisaxe...

Temos a posibilidade mais non temos a vontade.

Hai dous meses falabamos aquí da posíbel privatización do servizo de limpeza e titulabamos ese artigo co nome de LIMPAGEST. Nel se cuestionaban os argumentos do alcalde que dicía que se necesitaban 600.000 euros en dez anos para acondicionar o servizo co fin de facelo eficaz. Resulta que en dez anos o concello recadaría en concepto de impostos polo devandito servizo a cantidade de 1.830.000 euros, o triplo do necesitado para a modernización do servizo. Concluindo, a privatización agocha un preciado agasallo para a empresa que se faga coa concesión. Pero se alguén aínda pon en dúbida este resultado económico porque pensa que os números non son de fiar, preguntarémoslle se unha empresa que ten por obxecto obter pluasvalías aceptaría un morto por regalo.

Hoxe publica La Opinión unha nova segundo a cal a CIG asocia o interese en privatizar o negocio da merda co despido de dous traballadores por parte do concello. Pode ser unha razón máis que sumar ás anteriores. A un concello de esquerdas non lle interesa ter que despedir traballadores e máis se eses despidos son declarados improcedentes pola xustiza (que haber, haina... ás veces).

Os que como nós fomos educados baixo esquemas moi precisos sobre o branco e negro, o superior e inferior, a dereita e esquerda, non somos quen de adaptarnos a este galimatías ideolóxico do concello de Pontedeume.Daquela, Belarmino Freire (PSdeG) apostaba pola privatización; hoxe, Chacho Agras (IEP) amósase en contra. Un equipo de goberno de esquerdas que despide traballadores e ao mesmo tempo é criticado por unha central sindical afín a un dos grupos que forma parte dese goberno; un goberno que privatiza servizos públicos, que desacata a lei, que ampara a promotores, e que tamén conta coa oposición da dereita representada polo COE e PP; un goberno que contrata a dedo como nos tempos de Celestino Sardiña.Onde hai que situalo? Quen son os que o forman?

A única interpretaciónque se nos ocorre pode parecer moi fantástica pero mentres non haxa outra mellor haberá que outorgarlle certa verosimilitude. Os servizos de intelixencia dos paises máis avanzados crearon escola; implantaron sistemas para desacreditar aos grupos de oposición por medio de corruptelas, infiltrados, sexo, etc. Non está moi lonxe o caso Profumo, ou o caso de Günther Guillaume, que logrou converterse no secretario persoal de Willy Brandt, o canciller alemán que dimitíu unha vez coñecido este caso de espionaxe. Quen non nos di que en Pontedeume estamos a asistir a unha operación de descrédito?

Mentres tanto, os cidadáns estamos confusos, perdidos e buscando a nosa identidade perdida.

Nos primeiros anos da evolución os humanos inventaron unha linguaxe para poder comunicarse. Como é natural, esta linguaxe adoptaba formas moi distintas segundo o lugar no que se asentasen os poboadores. Só co transcorrer do tempo e polas relacións que se estableceron entre distintas comunidades, a linguaxe foi perfeccionándose e volvéndose uniforme entre aqueles individuos que compartían o mesmo territorio.

Calquera visitante que chega a Pontedeume decátase da singularidade de certos vocábulos que aquí se usan. Non podemos dicir que sexa por unha falta de comunicación con outras comunidades, como lles ocorría aos nosos devanceiros, pero si por un celo en salvagardar certos atributos que configuran un marcado carácter local. Por poñer unha mostra: teterella para aludir a unha persoa algo aloucada ou inquieta. Unha palabra xa coñecida por todos os eumeses.

Case sempre estes termos mantivéronse dentro dos máis estrictos límites da nosa vila. Pero tamén somos capaces de exportar algunha destas palabras. Agora pódese engadir ao vocabulario xenuino de Pontedeume unha palabra que todo o mundo coñece e utiliza: caiuco, ou en español cayuco. Se utilizamos o Google para buscar este nome veremos que ten máis de 300.000 entradas. Non debe estrañarnos dada a cantidade de veces que os africanos tentan entrar no noso país en busca de pan e traballo. Pois ben, segundo o escritor Alfredo Conde, e para enaltecer a fachenda dos chauvinistas eumeses, a palabra caiuco pode ter a súa orixe na terra dos Andrade. Transcribimos do afamado escritor:

"Por certo, caiuco é palabra galega. Así lle chaman -ou chamábanlle- ás chalanas pola costa de Pontedeume e por aí."

Non sabemos se esta afirmación do Sr. Conde está fundamentada ou máis ben se trata dunha facundia deste autor. Pero mentres non se demostre o contrario podemos afirmar que dende este intre o léxico eumés xa dispón dun novo termo, e ademais universal. Tanto máis universal, en canto non se resolvan os enormes problemas que padece a poboacion africana.

A muller nunca o tivo doado nesta sociedade patriarcal e profundamente relixiosa. As decisións son cousas de homes e as execucións, de mulleres. Sobre o seu papel como creadora de vida, semella máis unha víctima que unha heroina. Sempre dixemos que se o home tivese que parir, o aborto sería unha obriga. Lonxe de darlle o mérito que merecen por embarcarse na aventura do embarazo, castígaselles con torturas propias de séculos pasados. Non se lles conceden os dereitos que como persoas teñen senón que se lles priva dos máis básicos, entre outros o dereito a non padecer dor. Cando unha muller ten que acudir a un quirófano para dar a luz, móntana sobre un potro obstétrico sucesor dos utilizados pola Santa Inquisición. Rasúraselle, aplícaselle un enema e un goteo (que acelera o parto e provoca maior sufrimento na nai e fillo) , e manipúlaselle canto sexa necesario segundo o criterio do médico. A continuación, para máis comodidade do persoal médico, aplícaselle unha episiotomía (corte vaxinal). E se ten sorte, evitará unha cesárea. Todas estas prácticas non son recomendadas pola Organización Mundial da Saúde, que aboga por unha atención menos fría, menos intervencionista, máis cómoda para a nai (a ser posíbel na súa propia casa) e máis placenteira. Nalgúns países europeos xa se teñen en conta estas recomendacións da OMS.

Unha veciña eumesa está angustiada porque á xa de por si azarosa vivenza do embarazo ten que sumar a negativa dos médicos a tratala coa anestesia epidural. Non se dá conta esta muller que certos doutores crense valedores dun mandato divino que a condenou a parir con dolor. A Adán díxolle Deus que gañaría o pan coa suor da súa fronte, e a Eva que pariría con dor. Todo por caer na tentación de comer o "froito prohibido". Unha pena que se acentúa no caso de Eva por ser ela a que tentou a Adán a participar naquela pracenteira experiencia. Un fallo máis de Deus pois o home quedou cos medios de producción e someteu á muller a unha situación de escravitude e dor.

Aqueles que se queixan da intromisión da Igrexia no ensino, hai que lembrarlles que os tentáculos desta magna institución son moito máis longos e moitas veces invisibeis. E se algunha destas mulleres que padecen a condena secular do pecado orixinal acuden á misa os domingos, recomendaríamoslles que abandonen esta práctica ou que sexan coherentes e asuman a dor con certo ascetismo e algo de escepticismo.