Recollemos do xornal El País
Cruzaron o Atlántico para afrontar unha nova vida e atopáronse co réxime militar arxentino. A recente identificación de 30 dos máis de 300 galegos desaparecidos rescata a historia de tres destas familias, que 31 anos despois seguen reivindicando "memoria, verdade e xustiza".
Tomás Martín Castro Mayta non recuperou o apelido do seu pai ata 1999, cando tiña 24 anos. Fillo de desaparecidos durante a ditadura militar arxentina, viviu cun matrimonio que descoñecía case todo del, excepto o nome e a idade aproximada. "O meu sobriño tiña só dous anos, fora a un aniversario a casa duns veciños e durmiu alí. Esa noite o Exército levou aos seus pais", recorda Fermín Castro, veciño de Pontedeume e tío de Martín, que intentou localizar desde Galicia á súa familia.
"Crese que o meu irmán desapareceu o 20 de maio de 1977", explica Castro. O fillo, Tomás Martín, recuperou os recordos. "Eu quedeime cos compañeiros dos meus pais, pero tiñan medo e decidiron irse. A idea era deixarnos coa nai da señora, pero era difícil xustificar tres mozos da mesma idade nunha familia, así que me trouxeron a Córdoba e decidiron situarme cun matrimonio ata que localizasen a algún familiar".
Pero os matrimonios apenas tiveron "dúas citas fugaces" antes de que desaparecesen tamén aos compañeiros. Así que a familia Mayta acolleu a Martín e intentou buscar a algún familiar do pequeno.
"En plena ditadura leváronme a Bos Aires e alí visitamos a varias asociacións, como o Serpaj ou as Avoas de Praza de Maio". Ademais, xurdiu outro problema: "Eu non tiña unha identidade persoal e decidiron adoptarme como fillo propio". A familia Mayta nunca ocultou a Martín a súa procedencia: "Sempre souben a verdade, tamén era bastante evidente porque hai diferenzas físicas moi obvias, sobre todo, entre o meu papá e eu, que é moi moreno. De pequeno dábanme a entender que non había estado na tripa da miña mamá e foron engadindo detalles, ata que aos 12 ou 13 anos terminaron de armar a historia".
Cruzando o Atlántico, desde Galicia, Fermín Castro buscaba ao seu irmán e a súa familia. "Comezamos durante a ditadura, pero sempre nos dicían que se marchou para Cuba". "Tiña un dossier con datos e fotografías...Un día a CIG fixo unha homenaxe a galegos desaparecidos, fun alí e coñecín a Lois Pérez Leira, que me axudou". Puxéronse en contacto co Conadi e Avoas da Praza de Maio, que pensaron en Martín.
"A resolución do caso chegou moi rápida, demasiado diría eu", explica Martín. "En setembro de 1999 resolveuse e en decembro xa estaba en España. Entón comezaron os meus problemas de identidade. Tivemos problemas legais porque había un feito de apropiación dun neno, aínda que foi en vistas de salvarme a vida. Que estivesen buscando a miña identidade durante anos foi unha atenuante".
O seu caso sentou xurisprudencia: de todos os fillos desaparecidos que atoparon ás súas familias biolóxicas foi o único que quedou cos dous apelidos e fíxoo por decisión propia.
O reencontro cos parentes biolóxicos "supuxo un shock" e coa familia chegaron tamén detalles da súa infancia: "Unha curmá do meu tío Fermín, que era a miña madriña, acordábase da capela na que me bautizaron e alí estaba a miña acta de bautismo, co meu nome completo e data de nacemento".
Antonio Adolfo Díaz López tiña cinco meses cando emigrou a Arxentina, de onde nunca regresou. Naceu no barrio de Canido de Ferrol o 5 de febreiro de 1952. Viaxou a Arxentina xunto aos seus pais, que temían unha terceira guerra mundial. Vinte e catro anos máis tarde, o 15 de xuño de 1976, ás 11 da noite desapareceu do seu domicilio de San Fernando, provincia de Bos Aires, xunto á súa esposa, Stella Maris Riganti, enfermeira. Facía tan só cinco meses que se casaron.
Desde ese día, a súa nai Dionisia López Amado (Cedeira, 1952), emprendeu unha loita para esclarecer as causas da desaparición do seu fillo e a súa nora que 31 anos despois aínda continúa. "A galega da zona norte", como a coñecen na localidade de Tigre, na provincia de Bos Aires, onde reside desde fai 55 anos, foi unha das primeiras Nais da Praza de Maio, unha asociación que naceu o 30 de abril de 1977 por iniciativa de nais de desaparecidos e detidos que se manifestaron en devandita praza para ter unha audiencia co presidente Videla.
Hoxe, aos seus 79 anos, di ter a vida "feita e desfeita". "A última vez que viron ao meu fillo con vida foi entrando pola porta número 4 nas instalacións militares de Campo de Maio
[un dos maiores centros clandestinos de detención e exterminio da ditadura]", comenta emocionada. "Quedeime sen voz a primeira vez que visitei as instalacións, só de pensar que alí asasinaran ao meu fillo".
Afirma que a súa vida foi a loita por atopar ao seu fillo, do que di sentirse "moi orgullosa". Dionisia non sente odio, "que non che deixa pensar, nin razoar, nin amar, e eu quero darlle moito amor aos meus netos e ao meu bisnieta", di. Ademais "eu non son como eles, teño sede de xustiza, non de vinganza". De forte carácter independente, esta arxentina de adopción dá grazas a deus de non deberlle nada a ninguén nestes 31 anos de loita. "Non vou morrerme sen deixar todo arranxado", asegura.
A represión non entendeu de clases sociais. Juan Carlos Casariego de Bel (Ribadeo, 1923), avogado e alto funcionario do Ministerio de Economía, onde se ocupaba de investimentos estranxeiros, foi secuestrado na noite do 15 de xuño de 1977. Casariego ascendera ao posto facía só un ano, pero se mostraba contrario ás decisións que se tomaban desde a Administración, tal e como asegura a súa filla María, que por aquel entón tiña 17 anos. Un mes antes da súa desaparición as conversacións co seu pai fixéronlle sospeitar que algo andaba mal.
A mesma noite do seu secuestro, tras unha entrevista con Walter Klein, un secretario do Ministerio de Economía, o seu pai non regresou a casa nunca máis. Nai e filla acudiron de madrugada a comisaría a cursar a denuncia oportuna, pero non conseguiron nada. Walter Klein tamén se negou a recibilas.
"Era coma se tragoullo a terra", afirma María. Ao pouco recibiron unha chamada pedindo un rescate de 50.000 dólares. "Nese momento a miña mamá pide probas que confirmen que realmente teñen ao meu papá", recorda, e é María a que tivo que acudir a por elas. "Mandáronme desarmar o botón dun inodoro e alí atopei o seu rexistro e unha medallita que sempre levaba colgada. A partir de aí empezaron as negociacións".
Xunto á súa nai acudiron aos medios de comunicación para informar do caso, pero "non se podía publicar nada. O meu pai era un dos 21 puntos que o xornal Clarín tiña prohibido tocar". Despois tiveron dúas oportunidades máis para confirmar que Casariego estaba vivo, a última, unha nota escrita polo seu pai. "Cando vin a letra estaba esvaecida, pensei inmediatamente que había estado sometido a torturas", di. Nunca máis souberon del.
"Fai 12 anos chamoume un xornalista para facer un programa teatralizando a desaparición do meu pai e pedíndome que corroborase certa información". Tratábase da transcrición do interrogatorio previo á desaparición do seu pai, onde se cuestionaba a súa intervención en distintos casos relativos ao seu labor no ministerio. A última frase do documento transcribía: "Senténciaselle a matar".
María Casariego presentou en 2006 unha querela que involucra ao ex ministro José Martínez de Fouce na desaparición do seu pai. "Pido que se investigue porque é un dato moi rechamante que, sendo o meu pai funcionario do ministerio, este nunca interviñese", sinala. Hoxe só pide que a historia do seu pai "circule", que se saiba que pasou. O seu único anhelo é "que haxa memoria".
Parece que certos "estudosos" do comportamento humano están convencidos da tendencia innata a refuxiarse na terra ante a aparición de calquer perigo. Os soldados cavan trincheiras para protexerse do inimigo; Hitler construíu un bunker baixo terra; as catacumbas servían de refuxio aos antigos cristiáns ante a persecución dos romanos. Incapaces de facer fronte ao imperio, os crentes optaban por agocharse baixo terra, nun ensaio do que sería o fin da vida. Para os romanos quedaba a luz; para os cristiáns, as tebras.
Chúzao
del.icio.us
Vivimos nunha vila na que o tempo parece deterse, polo menos nalgunhas actividades. Dende que Einstein fíxonos saber que o tempo non transcorre por igual para todos, pasaron moitos anos e outras tantas demostracións dese principio. 
